Şeker Hastalarında (Diyabet) Katarakt Ameliyatı: Bilmeniz Gerekenler
– Prof. Dr. Kadriye Ufuk Elgin
Bu içerik, 10.000'den fazla katarakt ameliyatı tecrübesine sahip Prof. Dr. Ufuk Elgin tarafından, klinik deneyimleri ve bilimsel güncel veriler ışığında bizzat kaleme alınmıştır.
Şeker Hastalığı (Diyabet) Katarakt Oluşumunu Nasıl Etkiler?
Katarakt genel olarak ileri yaş hastalığı olarak bilinse de yeni doğan bebekler
dahil olmak üzere her yaşta görülmektedir. Genç yaşlarda ortaya çıkan kataraktın
çeşitli risk faktörleri bulunmaktadır. Diyabet yani şeker hastalığı, erken yaşta katarakt
oluşumunun en önemli nedenlerindendir.
Diyabetik retinopati ve katarakt, şeker hastalığının gözdeki en önemli iki
bulgusudur. Diyabet katarakt ilişkisi bilinmektedir. Doğal merceğimizin metabolizması
saydamlığını koruması için oldukça önemlidir. Diyabetik katarakt, yüksek kan şekeri
nedeniyle merceğimizin metabolizmasının bozulması sonucunda ortaya çıkmaktadır.
Şeker Hastaları İçin Ameliyat Öncesi Hazırlık Süreci
Başarılı bir cerrahi sonuç için, diyabetin kontrol altında bulunması çok önemlidir.
Endokrin hekiminin önerilerine tam uyularak kan şekerinin ve daha da önemlisi
HbA1c değerinin kritik değerlerin altında olması gerekmektedir. Ameliyat sabahında,
yine endokrin hekiminin önerdiği doğrultuda insülin ya da diğer şeker ilaçları
kullanılmalıdır.
Retina Kontrolü:
Ameliyat öncesinde mutlaka göz bebeği büyütülerek retina kontrolü ve
OCT gibi analizler yapılmalıdır. Diyabetik retinopati varsa, ona yönelik tedaviler
uygulanmalıdır.
Diyabetik Hastalarda Ameliyat Tekniği ve Mercek Seçimi
Diyabet tüm vücudu etkileyen önemli bir hastalıktır. İyileşme süreci normal
kişilere göre farklı olabilmektedir. Amaç güvenli bir ameliyat ve uzun vadede kaliteli
bir görme sağlamaktır. Ayrıca ileride oluşabilecek durumları ve gerekebilecek tedavi
yöntemleri de hesaba katılmalıdır.
Bu noktada en önemli faktör retinanın durumu yani, retinopati ya da
makulapati varlığıdır. Kan şekeri ve HbA1c düzeyi de şeker hastalığının gidişatının
göstergesi olduğu için önemlidir.
Şeker hastalarında monofokal yani tek odaklı göz içi mercekler altın
standarttır. En net ve stabil şekilde uzak görüş elde edilirken, retina hastalığı gelişse
bile görme nispeten az etkilenmektedir. Ayrıca lazer ya da cerrahi işlemler gerekirse,
monofokal merceklerle daha kolay yapılmaktadır.
Multifokal mercekler kontrast duyarlılığı düşürdüğü için, olası retinopati
durumunda görmeyi ciddi oranda azaltabilmektedir. Bundan dolayı diyabetik
kataraktta tercih edilmemektedir.
Ancak diyabeti kontrol altında olan hastalarda retina tamamen sağlıklı, OCT
normalse EDOF mercekler tercih edilebilir.
Materyal olarak da hidrofobik akrilik mercekler tercih edilmelidir. Bu
merceklerin kullanımı arka kapsül opasifikasyonu riskini minimale indirmektedir.
Ameliyat Sonrası İyileşme ve Enfeksiyon Riskinden Korunma
Şeker hastalarında katarakt ameliyatı sonrası yara iyileşmesi genellikle yavaş
olmaktadır. Çünkü diyabette küçük damarlar olumsuz etkilemekte ve hücre
yenilenmesi yavaşlamaktadır. Kornea kesileri geç iyileşmekte, bu da göz enfeksiyon
riskini arttırmaktadır. Hijyen kurallarına çok dikkat edilmeli ve gerekirse antibiyotik
damlalar daha uzun süre kullanılmalıdır.
Ayrıca makulada ameliyat sonrası göz içi ödem riski de diyabette artmaktadır.
Ameliyat sonrası OCT ile makula değerlendirmesi yapılmalıdır. Kortizonlu damlalara
ve gerekli olgularda non-steroidal antiiflamatuar (NSAİ) damlalar uzun süre
kullanılabilir.
Evet diyabet iyileşmeyi zorlaştırmaktadır ancak iyi kontrol edilen diyabette bu
risk oldukça azdır.
Sonuç olarak, şeker hastası katarakt ameliyatı olabilir mi? Elbette olabilir. Ancak
bazı altın kurallar bulunmaktadır. Ameliyat öncesinde 3 aylık şeker yani HbA1c
ortalaması ideal seviyede olmalıdır. HbA1c ve göz ameliyatı başarısı doğrudan
ilişkilidir. Ayrıca ameliyat sonrasında stres ya da başka nedenlerle kan şekeri
yükselebilmektedir. İyileşmenin daha hızlı olması için, ameliyat sonrası ilk 1 ay kan
şekeri regülasyonuna her zamankinden fazla dikkat edilmelidir. Ameliyat sonrası
görme artışı sağlansa dahi diyabetik retinopati ve makulapati riski unutulmamalı ve
retina muayeneleri düzenli olarak yapılmalıdır.
Şeker hastalarında da uyguladığımız modern cerrahi teknikler (Fako yöntemi)
hakkında genel bilgi için [Katarakt Ameliyatı] sayfamıza göz atabilirsiniz.
